محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
29
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
عموم محقّقان عرب و مسلمان ، آوازهء اين كار ارزنده را مىشنيدند ، بدون اينكه دسترسى به خواندن آن و استفادهء از آن را داشته باشند ؛ تا اينكه خداوند استاد جوانى از بهترين جوانان عرب و مسلمان - يعنى دكتر عبد الصّبور شاهين - را برانگيخت كه خود را در طول مدّت سه سال وقف ترجمهء متن فرانسوى اين كتاب به عربى نمود . اين شخصيّت ، اوصاف و ويژگىهايى دارد كه در كمتر كسى - كه چنين كار سنگينى را بر عهده مىگيرد - آن اوصاف يافت مىشود . ايشان در حالى اين كار را انجام مىدهد كه از اطّلاعات عميق دينى برخوردار ، و استاد زبان عربى است ، همانطورى كه زبان فرانسه را به خوبى آموخته و پايههاى آن را استحكام بخشيده و كتابهاى زيادى از دانشمندان و فلاسفه را از فرانسه به عربى برگردانده است . مترجم از هيچ كوششى فروگذار نكرده تا آنچه را كه از راه و روش اطمينانبخش در توان دارد ، در خدمت اين متن قرار دهد و همچنين در راه بيان محتواى كتاب ؛ تا در خدمت خوانندهء عرب زبان و در تعمّق بخشيدن فرهنگ دينى وى باشد . از جمله - همچون مؤلّف - تنها به اشاره به آيات قرآن در پىنوشتها و ذكر شمارهء آيه و سوره بسنده نكرده است ، بلكه زحمت نوشتن تمام آيات كريمه و درج عين عبارات را بر خود هموار و بدان وسيله زحمت خواننده را نسبت به مراجعه به قرآن در مورد آن آيات كم كرده است ؛ آياتى كه خواننده براى دريافت منظور نويسنده ، از آنها بىنياز نخواهد بود . و از جمله ، ارجاعاتى است كه به كتابهاى فقه ، حديث ، تفسير و علم كلام براى اطمينان به برخى از مطالب داده كه مؤلّف به صورت خلاصه فرانسوى آنها را نوشته است ؛ درحالىكه مترجم آزمندانه اصل عبارت آنها را آنچنانكه در آثار عربى ذكر شده ، آورده است . و در پارهاى از موارد كه نويسنده با اشارهاى از كنار يك حادثه گذشته است ، مترجم خودش را به زحمت انداخته تا تمام جزئيّات حادثه را بهطور كامل ثبت نمايد . من خود شاهدم كه مترجم براستى در راه اين ترجمه كوشش زيادى را مبذول داشته است ؛ آن هم به خاطر اينكه در بعضى از مواردى كه متن دشوار و مشتمل بر افكار دقيق فلسفى است ، وى ناگزير بوده در برابر عبارتى ساعتهاى طولانى وقت صرف كند - چنانكه خود من در وقت مراجعه به ترجمه اينچنين كردم - تا از درستى ترجمه و بيان معناى مورد نظر مؤلّف مطمئن شود . البتّه ، من هم در اين تلاش و كوشش به قدر توانم سهم دارم ؛ به خاطر اعتمادى كه نسبت به